Web geliştirici olmak: sıfırdan başlayanlar için gerçekçi yol haritası
Hangi sırayla öğrenmeli, her adım ne kadar sürer, nerede takılınır? Framework'ten başlamanın neden geri teptiği ve en çok atlanan adımın neden yayına alma olduğu — sık sorulan sorularla birlikte.
Bu işe başlayanların çoğu yanlış yerden giriyor: bir framework öğreniyor, öğreticiyi bitiriyor, sonra kendi projesini yazmaya oturunca hiçbir şey yapamıyor. Sebep yetenek değil, sıra.
Bu yazı bir sıra öneriyor. Her adımda "ne kadar yeter" sorusuna da cevap veriyor, çünkü asıl kaybedilen zaman bilinmeyen konularda değil — bitmeyeceği belli olmayan konularda geçiyor.
Sıfırdan başlayan ya da dağınık öğrenip bir türlü toparlayamayan biri için. Süreler tam zamanlı çalışmayan, günde 2–3 saat ayırabilen birine göre verildi.
Faz 0 — İnternet nasıl çalışıyor? (1 hafta)
Kod yazmadan önce bir isteğin ne olduğunu bil. Bu bir haftalık iş ve atlanınca sonraki her adımda bedeli çıkıyor: CORS hatasını anlamayan, 401 ile 403'ü karıştıran, "sunucuya deploy ettim ama çalışmıyor" diyen herkes buradan eksik.
Öğrenilecekler: İstemci-sunucu ilişkisi, DNS'in ne yaptığı, HTTP metotları (GET/POST/PUT/DELETE), durum kodları, başlıklar, çerezler.
Ne kadar yeter: Tarayıcının ağ sekmesini açıp bir sayfa yüklendiğinde ne olduğunu adım adım anlatabiliyorsan yeter.
İlgili yazı: HTTP durum kodları — tam referans
Faz 1 — HTML ve CSS (3–4 hafta)
HTML'i "etiket ezberi" olarak öğrenme; anlam olarak öğren. <div> yerine
<nav>, <article>, <button> kullanmak süsleme değil: ekran okuyucular,
klavye gezinmesi ve arama motorları bu ayrımın üstünde çalışıyor.
CSS'te ise iki konu var, geri kalanı ayrıntı: kutu modeli ve yerleşim (Flexbox + Grid). Bunlar oturmadan hiçbir tasarım sistemini uygulayamıyorsun.
Ne kadar yeter: Bir tasarımı ekrana bakarak, kopyalamadan kurabiliyorsan. Mobilde de bozulmuyorsa.
CSS framework'üne (Tailwind, Bootstrap) bu fazdan önce geçme. Kutu modelini bilmeden Tailwind kullanmak, sınıf ezberleyip neden çalışmadığını anlayamamaya yol açıyor. Tailwind'i öğrenmek CSS'i bildikten sonra iki gün sürüyor.
Faz 2 — JavaScript (6–10 hafta)
Bu fazın uzun olması normal ve buradan hızlı geçmeye çalışmak en pahalı hata.
Dilin kendisi: değişkenler, kapsam, fonksiyonlar, diziler ve nesneler,
map/filter/reduce, destructuring, modüller.
Asenkron JavaScript: Promise, async/await, fetch. Bu konuyu ayrıca
işaretliyorum çünkü backend'e geçtiğinde her şey buraya dayanıyor.
DOM: Elementleri seçmek, olay dinlemek, içerik değiştirmek. React'e geçtiğinde bunu doğrudan kullanmayacaksın ama React'in ne yaptığını ancak bunu bilirsen anlıyorsun.
Ne kadar yeter: Bir API'den veri çekip ekrana listeleyen, filtreleyen ve hata durumunu yöneten bir sayfayı framework'süz yazabiliyorsan.
İlgili yazı: JavaScript öğrenmek için en iyi kaynaklar ve yol haritası
Faz 3 — Git (1 hafta, sonra hep)
Git'i "kod yedekleme" olarak öğrenirsen ilk çakışmada duvara toslar. Bir hafta ayır, sonra her projede kullan.
Öğrenilecekler: commit, branch, merge, çakışma çözme, git log,
git revert. Rebase'i başta bilmene gerek yok.
İlgili yazı: Git temelleri: sürüm kontrolüne giriş
Faz 4 — Bir framework, sadece bir tane (6–8 hafta)
React ve Next.js öneriyorum — Türkiye'de iş ilanlarının çoğu bunu istiyor ve ekosistem en geniş burada. Ama hangisini seçtiğinden çok, bir tanede kalman önemli. Vue ile başlayıp üç hafta sonra Svelte'e geçen kimse hiçbirini öğrenemiyor.
Öğrenilecekler: Bileşen düşüncesi, props, durum (state), listeler, formlar, veri çekme, yönlendirme.
Ne kadar yeter: Kendi seçtiğin bir fikri — öğreticiden kopyalanmamış — uçtan uca yazabiliyorsan.
Bu fazın sonunda. Başında hazır bileşen kullanmak, bileşen yazmayı öğrenmeni geciktiriyor. Sonrasında ise seçim ciddi bir karar: React UI kütüphanesi seçimi
Faz 5 — Backend ve veritabanı (6–8 hafta)
Frontend'i öğrendikten sonra en doğal devam Node.js tarafı: aynı dili kullanıyorsun, ikinci bir dil öğrenmen gerekmiyor. Next.js kullanıyorsan zaten Route Handler'lar ve Server Action'larla backend yazıyorsun.
Öğrenilecekler: Uç nokta yazmak, veri doğrulama, kimlik doğrulama, ilişkisel veritabanı temelleri (SQL, birincil/yabancı anahtar, JOIN), bir ORM.
Veritabanı seçimi: PostgreSQL ile başla. NoSQL'e ihtiyacın olduğunu düşünüyorsan büyük ihtimalle yoktur.
İlgili yazı: Next.js'te form validasyonu: client ve server side
Faz 6 — Yayına alma (2 hafta)
En çok atlanan adım bu ve işe alımda en çok fark yaratan da bu. Yerelde çalışan proje bir şey ifade etmiyor; çalışan bir adres ifade ediyor.
Öğrenilecekler: Alan adı bağlamak, ortam değişkenleri, veritabanını üretimde kurmak, HTTPS, temel bir dağıtım akışı.
Vercel ile başla; sonra kendi sunucunda Docker ile bir şey yayınla. İkisinin farkını yaşamak, "deploy" kelimesinin ne demek olduğunu öğreten şey.
Toplam ne kadar sürüyor?
Günde 2–3 saatle 6–9 ay arası. "3 ayda web geliştirici ol" diyen içerikler Faz 0, 3, 5 ve 6'yı atlıyor — yani işe alındığında ihtiyacın olan her şeyi.
Bu süre "her şeyi bilmek" değil, işe girilebilir seviye. Öğrenme işe girdikten sonra da devam ediyor; fark, artık maaş alarak öğreniyor olman.
Sık sorulanlar
Hangi dille başlamalıyım? Frontend için seçenek yok: HTML, CSS, JavaScript. Backend'de Node.js, Python ve PHP'nin üçü de geçerli; JavaScript zaten öğreneceğin için Node.js ikinci bir dil öğrenme yükü getirmiyor.
Frontend mi backend mi seçmeliyim? Başta ikisini de gör, sonra birinde derinleş. "Fullstack" ile başlamak genelde ikisinde de yüzeysel kalmak demek. Ama yayına alabilmek için her ikisinden de temel bilgi gerekiyor.
Bilgisayar mühendisliği okumadan olur mu? Olur. Bu alanda portfolyo diplomadan daha çok konuşuyor. Ama algoritma ve veri yapıları eksikliği bir noktada karşına çıkıyor — sonradan da kapatılabilir.
Kaç proje yapmalıyım? Sayı değil derinlik önemli. Uçtan uca yazılmış, yayında olan, gerçek bir sorunu çözen iki proje; öğreticiden kopyalanmış on projeden değerli.
Yapay zekâ araçları öğrenmemi engeller mi? Kodu üretip anlamadan geçersen evet. Ürettiği kodu satır satır okuyup neden öyle yazdığını sorguluyorsan hızlandırır. Ölçüt basit: yazdığın kodu bir başkasına açıklayabiliyor musun?
İngilizce şart mı? Okuma seviyesinde şart. Dokümantasyonun ve hata mesajlarının neredeyse tamamı İngilizce. Konuşma seviyesi ise ancak yurt dışı işlerde gerekiyor.
Ne zaman iş aramaya başlamalıyım? Faz 6'yı bitirdiğinde. Yayında iki projen ve düzenli commit geçmişi olan bir GitHub profilin varsa hazırsın; "biraz daha öğreneyim" beklemesi çoğu zaman erteleme oluyor.
Bootcamp'e gitmeli miyim? Kendi başına disiplin kurabiliyorsan gerekmiyor; kaynaklar ücretsiz. Sıkışıp kaldığında soracak birinin olması ve takvimin dışarıdan belirlenmesi ise gerçek bir hızlandırıcı. Karar bütçe değil, kendi kendine ilerleyebilme sorusu.
Bu yol haritasını tek başına yürüyebilirsin — kaynakların hepsi ücretsiz. Ama nerede takıldığını göremediğin bir noktada, tek bir görüşme haftalar kazandırabiliyor. Kurumların açtığı eğitim gruplarında ve birebir özel ders olarak bu işi yapıyorum; müsaitliğe ve nasıl ilerlediğimize oradan bakabilirsin.
Son söz
Bu haritanın en önemli özelliği sıra. Faz atlamak zaman kazandırmıyor, sonraki fazda iki katı olarak geri geliyor: JavaScript'i tam öğrenmeden React'e geçen kişi React öğrenmiyor, React'in belirli bir kalıbını ezberliyor — ve o kalıbın dışına çıkması gerektiği ilk anda duruyor.
Yavaş görünen sıra, aslında hızlı olan.
Bu yazıyı faydalı bulduysan paylaşabilirsin.